Badania archeologiczne w farze gubińskiej.

Sierpień 2011 (południowo-zachodni narożnik budynku).
W trakcie nadzoru archeologicznego nad pracami ziemnymi związanymi z realizowanym właśnie projektem „Wieża Kościoła Farnego w Euromieście Gubin Guben” oraz planowanymi pracami konstrukcyjnymi związanymi z budową zewnętrznej klatki schodowej w narożniku SW budynku, odkryto relikty (znanych już z wcześniejszych badań) dwóch starszych budowli sakralnych istniejących w tym miejscu.
Są to pozostałości fundamentów i murów obwodowych kościoła późnoromańskiego (pierwsza połowa wieku XIII) oraz wczesnogotyckiego (XIV w).
Na głębokości około 270 cm odsłonięto, datowany monetą (anepigraficzny srebrny mały brakteat), pochówek szkieletowy pochodzący
z przełomu XIII i XIV wieku. Zadokumentowano też dobrze zachowane konstrukcje ceglane
i kamienne związane z barokową przebudową fary, jaka miała miejsce w XVII i XVIII wieku.
Relikty pierwszej (XIII wiecznej) murowanej z cegły świątyni odsłonięto już na głębokości około 100 cm poniżej obecnego poziomu terenu w ścianie wschodniej kompleksu wieżowego (tzw. westwerku). Na głębokości około 270 cm uchwycono resztki kamiennych fundamentów związanych z tą fazą budowy. Ich górne partie zostały rozebrane w trakcie późniejszych działań budowlanych w tej części fary.
Dużo lepiej zachowane fragmenty kolejnego – wczesnogotyckiego (XIV wiek) ceglanego kościoła widoczne są w tej samej ścianie wschodniej masywu wieżowego już na głębokości 50-60 cm. Zachował się tu oryginalny otwór na maczulec -  poziomy element konstrukcyjny związany z budową drewnianych rusztowań wznoszonych w trakcie budowy obiektu. Na głębokości około 100 cm znajduje się oryginalne (zablokowane celowo w przeszłości) wejście do późnoromańskich lub wczesnogotyckich podziemi tej części budowli.
W trakcie barokowej modernizacji świątyni zniszczono lub przebudowano cześć wcześniejszych murów, fundamentów, ścian oraz wzniesiono nowe
– jak np empory organowe, empory boczne. Ślady tego rodzaju działań są widoczne w większości wykopów archeologicznych przebadanych w ciągu ostatnich lat. W omawianym wykopie są to dwa łuki ceglane związane z konstrukcją zachodniej klatki schodowej na chór organowy.
W gruzowo-ziemnym zasypisku przykrywającym i wypełniającym odkryte relikty zabudowy murowanej zarejestrowano stosunkowo nieliczne zabytki ruchome pochodzące z różnych okresów oraz faz budowy, użytkowania, niszczenia, odbudowy i przebudowy opisywanych obiektów. Są to: kolejny srebrny brakteacik z XIII-XIX wieku, fragmenty ceramiki naczyniowej – późnośredniowiecznej (XIII/XIV-XV w), nowożytnej (XVI-XVIII) i współczesnej (XIX-XX wiek), fragmenty kamieniarki budowlanej – głównie piaskowcowej, luźne kamienie ze śladami zaprawy wapiennej, zniszczone elementy ceramiki budowlanej – płytki posadzkowe, różnego rodzaju cegły i kształtki ceglane, dachówki (mnich i mniszka oraz karpiówka), piaskowcowe detale rzeźbiarskie, fragmenty piaskowcowych i ceramicznych płyt nagrobnych, bryłki historycznej wyprawy tynkarskiej (również barwione), resztki barwionych w masie szkieł witrażowych, fragmenty naczyń szklanych, kości ludzkie i zwierzęce, węgle oraz warstwy i ślady spalenizny na różnych poziomach.
Na dnie wykopu badawczego, na głębokości około 285 cm poniżej obecnego poziomu terenu, uchwycono resztki warstwy kulturowej związanej
z początkami budowy gubińskiej świątyni
w pierwszej połowie XIII wieku. Prace będą kontynuowane.
Dr Jarosław Lewczuk